[COLUMN]
Een man schreeuwt, een tas valt, een kerel roept ‘Bom!’. Dat is in het kort het scenario wat vooraf ging aan de vreemde chaos op de Dam, 4 mei jongstleden. Ik vind het een beetje B-filmmateriaal.
En dan de massahysterie. Verwilderde gezichten, moeders beschermen half huilend hun kinderen (die helemaal huilen), de Koningin wordt in allerijl in een gebouwtje aan de rand van het plein geduwd (zij huilt niet) en de massa zet het gillend op een lopen. Waarheen is mij een raadsel. Op zo’n moment heb ik hevig behoefte aan de regiekunsten van Pieter Verhoeff.
De paniek duurde al met al 2,5 minuten. Dat is best kort. Maar de verwarring was totaal, dat zag je wel aan de verschrikte gezichten. Het leken wel de Dwaze Dagen bij de Bijenkorf. Maar de winkel was gesloten, dus dat kon niet. Nu is 4 mei 2010 ook verworden tot een dwaze dag.
Wat had ik zelf gedaan, vroeg ik mij af. Je hoort een schreeuw. Zet je het dan op een lopen? Waarheen dan en waarom?
Mensen gedragen zich vreemd in een massa, dat is mij wel vaker opgevallen. Als ik op een voetpad wandel en stuit op een grote groep, dan lijkt het wel alsof je als eenling of tweetal niet bestaat of in het beste geval geen rechten hebt op een stukje van de publieke ruimte. Als je dan terstond je rug niet recht en non-verbaal dreigt met een fysieke botsing met zo’n massa-molecuul, dan dendert zo’n groep gewoon door.
Een massa verliest snel z’n verstand, het individuele IQ lijkt in een menigte niet meer te bestaan en de som der delen van dat intellect al helemaal niet. Sterker, als mensen zich massaal verenigen, kun je er zeker van zijn dat er een implosie van denkvermogen volgt. En dat lijkt weer omgekeerd evenredig met de toename van de kans op hysterie. Maar dan is het vervolgens ook logisch dat als een man schreeuwt, een tas valt en een kerel roept ‘Bom!’ dat je dan gaat rennen. Zeker in Nederland.
